Sita is typical of India—the idealized India. The question is not whether she ever lived, whether the story is history or not, we know that the ideal is there. There is no other Pauranika story that has so permeated the whole nation, so entered into its very life, and has so tingled in every drop of blood of the race, as this ideal of Sita. (Complete Works of Swami Vivekananda, Vol. 4, Pg. 75)

सीता भारतीय आदर्श-भारतीय भाव की प्रतिनिधि हैं, मूर्तिमती भारतमाता हैं | सीता वास्तव में जन्मी थीं या नहीं, रामायण की कथा किसी ऐतिहासिक तथ्य पर आधारित है या कपोलकल्पित – यह हम नहीं जानते । इतना तो सत्य है कि सहसु्रों वर्षों से सीता का चरित्र भारतीय राष्ट्र का आदर्श रहा है । ऐसी अन्य कोई पौराणिक कथा नहीं है, जिसने सीता के चरित्र की भाँति पूरे भारतीय राष्ट्र को आच्छादित और प्रभावित किया हो, उसके जीवन में इतनी गहराई तक प्रवेश किया हो, जो जाति की नस नस में, उसके रक्त की एक एक बूँद में इतनी प्रवाहित हुई हो।

સીતા પ્રતિનિધિ છે ભારતની–આદર્શ ભારતની. પ્રશ્ન એ નથી કે સીતાનો વાસ્તવમાં જન્મ થયો હતો કે નહીં, અથવા તો રામાયણની વાર્તા ઐતિહાસિકરૂપે સાચી છે કે નહીં. આપણે એટલું તો જાણીએ જ છીએ કે સીતાએ આદર્શ સ્થાપિત કર્યો છે. સીતાના આદર્શ જેવો, સમગ્ર રાષ્ટ્રમાં પરિવ્યાપિત, રાષ્ટ્રીય જીવનના પ્રત્યેક ભાગમાં પ્રવેશતો, અને પ્રજાના લોહીના બુંદેબુંદમાં થનગની રહેલ આવો આદર્શ બીજી કોઈ પૌરાણિક કથા રજૂ કરતી નથી. (સ્વામી વિવેકાનંદ ગ્રંથમાળા ભાગ. ૫ પૃ. ૧૪૧)

সীতা যেন ভারতীয় ভাবের প্রতিনিধিস্বরূপা, যেন মূর্তিমতী ভারতমাতা। সীতা বাস্তবিক ছিলেন কিনা, সীতার উপাখ্যানের কোন ঐতিহাসিক ভিত্তি আছে কিনা, এ বিষয় লইয়া আমরা বিচার করিতেছি না, কিন্তু আমরা জানি—সীতাচরিত্রে যে আদর্শ প্রদর্শিত হইয়াছে, সেই আদর্শ ভারতে এখনও বর্তমান । সীতাচরিত্রের আদর্শ যেমন সমগ্র ভারতে অনুস্যূত হইয়াছে, যেমন সমগ্র জাতির জীবনে—সমগ্র জাতির অস্থিমজ্জায় প্রবেশ করিয়াছে, যেমন উহার প্রত্যেক শোণিতবিন্দুতে পর্যন্ত প্রবাহিত হইয়াছে, অন্য কোন পৌরাণিক উপাখ্যানে বর্ণিত আদর্শ তেমন হয় নাই।

ఆదర్శ భారతీయతకు సీత ఉత్తమోదాహరణ. సీత అనే స్త్రీ నిజంగా ఒకప్పుడుండేదా, ఆమె కథ నిజమా, కాదా అనే ప్రశ్నల జోలి మనకొద్దు. సీత అనే ఆదర్శం వుందని మనం ఎరుగుదుం. సీతాదర్శం మాదిరి రామాయణం యావద్దేశవ్యాప్తమై జాతీయ జీవనంలోకి అంతగాఢంగా చొచ్చుకొనిపోయి భారతీయుల ప్రతిరక్తకణంలోను కలిసిపోయిన పౌరాణికగాధ మరొకటి లేదు.

ସୀତା ଭାରତୀୟ ଭାବର ପ୍ରତିନିଧ୍ଵରୂପା ଓ ମୂର୍ଭିମତୀ ଭାରତମାତା । ସୀତା ବାସ୍ତବିକ ଥିଲେ କି ନାହିଁ, ସୀତା ଉପାଖ୍ୟାନର କୌଣସି ଐତିହାସିକ ଭିତ୍ତି ଅଛି କି ନାହିଁ, ଏ ବିଷୟ ଘେନି ଆମେମାନେ ବିଚାର କରୁ ନାହୁଁ; କିନ୍ତୁ ଆମେମାନେ ଜାଣୁ, ସୀତା-ଚରିତ୍ରରେ ଯେଉଁ ଆଦର୍ଶ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୋଇଛି, ସେ ଆଦର୍ଶ ଭାରତରେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ବିଦ୍ୟମାନ । ସୀତାଚରିତ୍ରର ଆଦର୍ଶ ଯେପରି ଭାବରେ ସମଗ୍ର ଭାରତକୁ ଆଚ୍ଛନ୍ନ କରି ରଖୁଛି, ଯେପରି ଭାବରେ ସମଗ୍ର ଜାତିର ଜୀବନ ଭିତରେ, ସମଗ୍ର ଜାତିର ଅସ୍ଥିମଜ୍ଜାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି, ଯେପରି ଭାବରେ ତାହା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶୋଣିତବିନ୍ଦୁରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଛି, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୌରାଣିକ ଉପାଖ୍ୟାନ ସେପରି କରିପାରି ନାହିଁ

Total Views: 121
Bookmark(0)